ترشوندگی چیست؟ - آموزش تصویری - زبان ساده

1 - ترشوندگی چیست؟ و دو حالت مهم آن کدام است؟

 تمایل یک مایع در ایجاد تماس با سطح جسم جامد را ترشوندگی می گویند. دلیل اصلی خاصیت ترشوندگی، نیروی بین مولکولی است. نیروی بین مولکولی یا هم چسبی است یا دگر چسبی. از این دو مفهوم استفاده می کنیم و ترشوندگی را شرح می دهیم. 

به شکل دقت کنید. یکی از مولکول های سطح مایع را در نظر بگیرید. مثلا مولکول شماره 2  که به آن دو نیروی وارد می شود.

1.  یک نیروی هم چسبی از طرف مولکول های همان مایع، به مولکول 2 وارد می شود.
2.  نیروی دگر چسبی که از طرف مولکول های سطح جامد، به مولکول 2 وارد می شود.

 دو حالت پیش می آید. یا مایع روی سطح جامد پخش می شود و یا نمی شود. این دو حالت را به صورت زیر توضیح می دهیم.

2 - چه وقت مایع روی سطح جامد پخش می شود؟

 اگر نیروی دگر چسبی بین جسم جامد و مایع بیشتر از نیروی هم چسبی بین مولکول های مایع باشد، مایع جدب سطح می شود و می گوییم آن را تر کرده است. 

مثلا اگر آب را روی شیشه تمیز بریزیم، سطح شیشه را تر می کند. یعنی در آن پخش می شود. چرا؟ زیرا  نیروی دگر چسبی بین مولکول های شیشه و آب  بیشتر از نیروی هم چسبی بین مولکول های آب است.

3 - چه وقت مایع روی سطح جامد پخش نمی شود؟

اگر نیروی هم چسبی بین مولکول های مایع، بیشتر از نیروی دگر چسبی بین مولکول های جامد و مایع باشد، مایع به سمت سطح کشیده نمی شود. در واقع نیروی هم چسبی بین مولکول های آب، همدیگر را محکم کنار هم نگه می دارند. بنابراین به صورت قطره قطره در می آید، در این حالت می گوییم آب، سطح را تر نکرده است.

 مثلا آب را روی  سطح چرب می ریزیم، نیروی دگرچسبی بین مولکول های سطح چرب و آب کمتر از نیروی هم چسبی بین مولکول های آب است. بنابراین آب روی سطح چرب، به صورت قطره قطره در می آید. در این حالت ترشوندگی کم است. یعنی آب سطح چرب را تر نمی کند.

4 - گرما چه اثری بر ترشوندگی دارد؟

فرض کنید مایعی را روی سطح افقی جسمی ریخته ایم. هرچه مایع، بیشتر پخش شود، ترشوندگی بیشتر است، اما اگر پخش نشود یعنی به صورت قطره در بیاید، ترشوندگی کمتر است. اگر مایع را گرم کنیم میزان ترشوندگی چه تغییری می کند؟

وقتی دمای مایع را بالا می بریم، نیروی هم چسبی کاهش می یابد، بنابراین مایع نمی تواند خود را به صورت قطره در بیاورد. پس روی سطح، بیشتر پخش می شود، یعنی ترشوندگی افزایش می یابد.